Overheid en burgers werken samen aan betere leefomgeving

Verbeterdebuurt stimuleert onderlinge contact

“Kijk, daar lagen ze in de struiken, de dronken mannen.” Mellouki Cadat-Lampe wijst naar een klein parkje dat er prima bijligt in de herfstzon. In 2009 was dit nog een dichtbegroeid, smerig plantsoen. Via een melding bij het platform Verbeterdebuurt zorgde Cadat-Lampe ervoor dat het parkje in zijn wijk werd opgeknapt. Verbeterdebuurt is een van de manieren voor de overheid om het contact met burgers te verbeteren: een overheid die op een open manier het contact aangaat met inwoners krijgt meer waardering en bereikt meer.

Op het Makassarplein in de Indische Buurt, Amsterdam Oost, voetballen tientallen kinderen, terwijl de moeders bijpraten aan de picknickbanken. Cadat-Lampe loopt naar de Niasstraat en showt daar met trots het eerste ‘postzegelpark’ van de wijk. Een hek geeft toegang tot een betegeld binnenpleintje. De struiken zijn kortgeknipt. Er staat een bankje opgevouwen; bewoners met een sleutel kunnen hem uitklappen en erop zitten. “Hier kwamen de verslaafden naartoe om te drinken, te slapen, hun behoeften te doen”, vertelt Cadat. “Ze joegen de andere bewoners weg. We probeerden ze weg te krijgen, maar dat lukte niet. En toen stuitte ik op de app van Verbeterdebuurt.”

“Hier kwamen de verslaafden naartoe om te drinken, te slapen, hun behoeften te doen”

Wat is Verbeterdebuurt?

Verbeterdebuurt is een platform waar iedereen een melding kan doen over de openbare ruimte in zijn stad. Het platform is bedacht en ontwikkeld door Creative Crowds , een bedrijf dat zich specialiseert in crowdsourcing; het betrekken van grote groepen mensen bij complexe processen via internet. De inspiratie voor het project kwam van het Britse initiatief FixMyStreet. Op deze website worden meldingen doorgegeven aan gemeenten. Dat geldt ook voor Verbeterdebuurt: via de website of een app kun je aangeven wat er mis is. Je kunt niet alleen problemen melden, maar ook ideeën aanleveren. Zo verbeteren inwoners en gemeente samen de leefomgeving.  Verbeterdebuurt is in 2009 van start gegaan en verwerkt landelijk zo’n 50.000 meldingen per jaar.

Communicatie goed geregeld

Ton Hendriks is sinds twee jaar als partner betrokken bij Verbeterdebuurt. “De openbare ruimte is een kostbaar bezit voor burgers. Ze willen graag bijdragen om die te verbeteren. We hebben veel melders die erg betrokken zijn bij hun buurt. Sommige doen ook meldingen namens anders bewoners.” Dankzij de gps-functie van de app kun je direct op de plek waar je bent een melding doen. Dat kan via een eenvoudig menu, waarbij je kunt kiezen uit meerdere categorieën, zoals afval, verkeer en bestrating, hondenpoep of water en riolering. Ook kun je een foto erbij plaatsen.

Ton Hendriks
Ton hendriks partner verbeterdebuurt
“We hebben veel melders die erg betrokken zijn bij hun buurt”

Melders willen graag weten wat er met hun melding gaat gebeuren. “De communicatie hebben we dan ook goed geregeld. Op de website en in de app wordt elke melding getoond met een rode punaise op een kaart van Nederland. Wij sturen de melding door naar de betreffende gemeente. Als de melding is opgelost, verandert de rode punaise in een groene vlag. Andere mensen kunnen ook reageren op een melding, of erop stemmen om te laten zien dat ze erachter staan. Daarnaast kunnen ze hun melding of idee delen via social media. Op die manier kun je als inwoner ook andere bewoners warm krijgen voor jouw wens.”

vervolg

App handig voor het verbeteren van de wijk

Cadat-Lampe kwam in 2009 per toeval de app tegen van Verbeterdebuurt. Hij is altijd op zoek naar mogelijkheden om zijn wijk te verbeteren. Al jaren zet hij zich op allerlei manieren in voor de wijk als voorzitter van de bewonerscommissie. Zo organiseert hij regelmatig met andere bewoners, ambtenaren, sociale professionals en de wijkagent een ‘digitale buurtschouw’, waarbij ze samen rondlopen, constateren waar problemen zijn met de openbare ruimte en daarvan melding maken met de app. Cadat-Lampe werkt overigens niet alleen in zijn vrije tijd aan participatie; als senior-adviseur bij Movisie houdt hij zich ook beroepsmatig bezig met online beleidsbeïnvloeding en participatie in de multiculturele lokale samenleving.

Mellouki Cadat-Lampe
Mellouki Cadat-Lampe
“Omdat je alle meldingen in je buurt ziet, maakt het zichtbaar waar jijzelf én anderen in de buurt mee bezig zijn. Daardoor ontstaat een ‘community-gevoel”

In de app van VerbeterdeBuurt deed Cadat-Lampe een melding over de dronken mannen in het vieze parkje. “Het mooie van de app vind ik dat we problemen zichtbaar kunnen maken, niet alleen met tekst, maar ook met foto’s. Omdat je alle meldingen in je buurt ziet, maakt het zichtbaar waar jijzelf én anderen in de buurt mee bezig zijn. Daardoor ontstaat een ‘community-gevoel’. De app is ook interactief, omdat iedereen via de website kan reageren op meldingen van anderen. Verder is een meerwaarde dat je, behalve het melden van problemen, ook positief aan de buurtleefbaarheid kunt bijdragen door ideeën voor een betere buurt te delen.”

uitleg

Hoe doen gemeenten mee?

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de openbare ruimte. Hendriks van Verbeterdebuurt legt uit: “Zij moeten ervoor zorgen dat gebreken worden opgelost en er geen gevaarlijke situaties ontstaan. Daarom is het in hun belang dat problemen worden gemeld.” De ene gemeente is daarin duidelijk actiever dan de andere. “Sommige gemeenten nodigen burgers zelfs uit om mee te praten over een thema dat zij hebben aangekaart. Anderen doen nog niet veel met de ideeën die ze via de app binnenkrijgen.”

In systeem

Ongeveer 75% van alle Nederlandse gemeenten doet actief mee aan Verbeterdebuurt. Dat betekent dat de gemeente de melding via e-mail ontvangt en vervolgens zelf in actie komt. Tot nu toe hebben slechts 35 gemeenten, waaronder Amsterdam, de meldingen gekoppeld aan een systeem in de organisatie, zoals een KCC-zaaksysteem of andere backoffice. “Dat is natuurlijk een voordeel”, legt Hendriks uit. “Daardoor krijgen melders een automatische terugkoppeling. Omdat er een bestaand systeem achter zit, wordt de melding automatisch opgepakt. De melder krijgt updates tijdens het proces en een melding als het probleem is opgelost. Ook kan hij de oplossing beoordelen, zodat de gemeente feedback krijgt. Dat is niet alleen prettig voor de bewoner, die zo voelt dat zijn probleem serieus genomen wordt. Dat is ook snel en efficiënt én dus kostenbesparend voor gemeenten.”

vervolg

Amsterdam ontvangt de melding

De melding van Cadat-Lampe in Amsterdam kwam inderdaad binnen in het systeem van de gemeente. Lied Nolet, gebiedscoördinator van de Indische Buurt in stadsdeel Zeeburg (tegenwoordig stadsdeel Oost), ontving een mailtje over de melding op Verbeterdebuurt. “Ik heb toen op de website zelf gereageerd dat ik graag in gesprek ga”, zo herinnert zij zich. “We waren bij het stadsdeel al op de hoogte van de overlast en wisten dat er iets moest gebeuren. Daarom heb ik snel een afspraak gemaakt om langs te komen bij de bewonerscommissie.” Cadat-Lampe was heel blij met de proactieve houding van Nolet: “Zij zocht contact en zei: ik wil met jou praten. Het is zo fijn om gehoord te worden.”

Lied Nolet
Lied Nolet Gebiedscoördinator
“We waren bij het stadsdeel al op de hoogte van de overlast en wisten dat er iets moest gebeuren.”

Goede plek voor eerste Postzegelpark

Tijdens een eerste overleg inventariseerden bewoners en stadsdeel eerst wat de wensen, behoeften en mogelijkheden waren. Nolet stelde voor om van het parkje een Postzegelpark te maken. Een postzegelpark is een klein, aantrekkelijk onderdeel van de openbare ruimte in de buurt of wijk. Door de inrichting en voorzieningen nodigt het bewoners uit elkaar te ontmoeten. “Ik was net benaderd door Stichting Postzegelparken of we in de Indische Buurt niet wat parken konden maken. Dit was de ideale gelegenheid.” De buurt was direct enthousiast. Het was ook echt een gedeeld project; ze dachten mee over ontwerp, indeling en onderdelen van het park.

uitleg

Over Open Contact

Verbeterdebuurt is een goed middel voor overheden die willen werken aan Open Contact: door als overheid ‘open’ in contact te gaan met inwoners, maken we de overheid toegankelijker. Daarbij is het slim om gebruik te maken van de ideeën en vragen die uit de samenleving komen. Open Contact met de overheid is belangrijk, voor iedereen. Dat kan in de vorm van direct een-op-een-contact, in de wijk of op het gemeentehuis, maar ook digitaal. In begrijpelijke taal. Voor Open Contact moet je bereid zijn om in gesprek te gaan, om echt te luisteren naar mensen en open te zijn over je afwegingen en twijfels.

Twee tips

Hoe kun je als overheid beginnen met open contact? Twee tips van het Leer- en Expertisecentrum Open Overheid:

  • Begin met de informele aanpak. Stop met het schrijven van ingewikkelde brieven, maar pak de telefoon. Want is het wel helder wat een klagende inwoner eigenlijk dwarszit? Dat is de informele aanpak. Deze aanpak is oplossingsgericht en kan bovendien dure en tijdrovende juridische procedures voorkomen.
  • Stel de gebruiker centraal. Zorg dat je de informatievoorziening zo aanpast dat deze aansluit bij de individuele informatiewens van mensen. In het rapport ‘Informatie op maat’ lees je meer over hoe je deze verandering binnen jouw organisatie kunt vormgeven.

Goede voorbeelden

Behalve Verbeterdebuurt zijn er meer goede voorbeelden van Open Contact. Kijk bijvoorbeeld naar:

  • Informele aanpak Wob – gemeente Gouda. Toen het aantal Wob-verzoeken in 2013 in korte tijd snel toenam, zocht Gouda naar een informele aanpak om met de Wob-verzoeken om te gaan. Met succes. Door vaker de telefoon te pakken of een afspraak te maken, handelt Gouda verzoeken vlotter af. Sinds 2014 zijn geen dwangsommen meer betaald en geen bezwaarschriften ingediend. Lees het interview met projectleider Marieke van Paassen
  • De WhatsAppende gemeente – gemeente Terneuzen. Als inwoners vragen stellen via Whatsapp, beantwoordt de gemeente Terneuzen hen ook via dat kanaal. Binnen 24 uur. Het is een extra kanaal, bovenop de bestaande dienstverlening. Laagdrempelig en toegankelijk. 
  • Prettig contact met de overheid – min BZK. Het project ‘Prettig contact met de overheid‘ verkent de mogelijkheden en effecten van informele interventies bij aanvragen, klachten en bezwaren. Kijk op de website van Prettig contact met de overheid voor voorbeelden, handleidingen, tips en trucs voor de informele aanpak.

Meer weten over Open Contact?

Kijk op de website van Open Overheid www.open-overheid.nl/open-contact

Samen aan de slag

Cadat-Lampe en Nolet gingen samen met de wijk aan de slag. “De samenwerking was vanaf het begin positief”, zegt Nolet. “Misschien wel omdat ik er snel naartoe ben gegaan. Ze merkten dat ik het probleem ook echt wilde oplossen.” Cadat-Lampe beaamt dat: “De samenwerking tussen de gemeente, de bewoners en professionals uit de straat was heel constructief. Het was echt een project van ons allemaal.” Een beeldend kunstenaar en een architect uit de straat hielpen mee met het ontwerp. Het grootste struikelblok bleek de financiering. Het stadsdeel droeg wat bij, maar niet alles. Nolet vertelt: “De Stichting Postzegelparken was bezig met de financiering voor meerdere parken in de wijk. Dat is uiteindelijk gelukt via een grote sponsor. Maar dat was echt niet makkelijk en heeft veel tijd gekost.”

Mellouki Cadat-Lampe
Mellouki Cadat-Lampe
“De samenwerking tussen de gemeente, de bewoners en professionals uit de straat was heel constructief. Het was echt een project van ons allemaal.”

Eind goed, al goed

Uiteindelijk kwam de financiering rond en kon het parkje worden aangelegd. In 2012 werd het Postzegelpark in de Amsterdamse Indische Buurt officieel geopend door de stadsdeelwethouder. Sindsdien spelen kinderen schaak op het plein. Moeders en kinderen treffen elkaar op het bankje en zorgen samen voor de planten. Nolet is tevreden over het resultaat. “Ik was tijdens de opening echt trots dat we dit met elkaar voor elkaar hebben gekregen. Dit is een mooi voorbeeld van hoe uit een negatieve situatie gezamenlijk iets moois kan ontstaan waar de hele buurt plezier van heeft. Een ontmoetingsplek in de openbare ruimte is zo belangrijk. Daardoor vergroot je de betrokkenheid bij elkaar én bij de openbare ruimte. Als een plek er goed uitziet, ben je eerder geneigd die zelf ook schoon te houden.”

Lied Nolet
Lied Nolet Gebiedscoördinator
“Dit is een mooi voorbeeld van hoe uit een negatieve situatie gezamenlijk iets moois kan ontstaan waar de hele buurt plezier van heeft.”

Ook Cadat-Lampe is blij met het park. “Hier worden allerlei activiteiten voor de buurt georganiseerd. Zonder Verbeterdebuurt waren de resultaten van onze buurtschouw misschien wel in een la beland. Nu kregen we direct contact met betrokkenen bij de gemeenten; dit was precies wat we nodig hadden. Zo’n digitale tool schept een sense of urgency. De app geeft kracht aan de stem van de buurt.”